Sad jabłoniowy w centralnej Polsce. Źródło: Wikimedia Commons, licencja CC.
Kiedy sadzić drzewa owocowe
W Polsce wyróżnia się dwa korzystne terminy sadzenia drzew owocowych. Jesień – od połowy października do końca listopada, zanim gleba zamarznie – daje roślinom czas na odbudowę uszkodzeń korzeni i wstępne ukorzenianie się przed zimą. Wiosna – od momentu rozmrożenia gleby do połowy kwietnia – sprawdza się szczególnie w przypadku odmian wrażliwych na mrozy, jak brzoskwinie i morele, oraz na stanowiskach o glebie ciężkiej i podmokłej, gdzie rośliny posadzone jesienią mogą wymakać.
Drzewa w pojemnikach można sadzić przez cały sezon wegetacyjny, jednak w lipcu i sierpniu wymagają intensywniejszego podlewania w pierwszych tygodniach po posadzeniu.
Dobór podkładki a wielkość drzewa
To, jak duże wyrośnie drzewo, zależy przede wszystkim od podkładki, a nie od odmiany szlachetnej. Na działkach o ograniczonej powierzchni stosuje się najczęściej:
- M.9 – podkładka karłowa dla jabłoni, drzewo osiąga 2–3 m; wymaga głębokiego palika i gleby żyznej
- M.26 – półkarłowa, wysokość 3–4 m; bardziej tolerancyjna na słabsze gleby niż M.9
- S1 (Ałycza) – dla śliwek, wzrost umiarkowany, dobra mrozoodporność korzeni
- Pigwa C – dla grusz, drzewo karłowe lub półkarłowe, przyspieszony wiek owocowania
Drzewa na podkładkach karłowych zaczynają owocować szybciej – zazwyczaj po 2–3 latach od posadzenia – ale wymagają systematycznego cięcia formującego i nawożenia.
Rozstawa między drzewami
Zbyt ciasne sadzenie to najczęstszy błąd na działkach. Drzewa pozbawione przestrzeni słabiej owocują, są bardziej podatne na choroby grzybowe i trudniejsze do opryskiwania. Orientacyjne odległości:
- Jabłoń na M.9: 1,5–2 m w rzędzie, 3–3,5 m między rzędami
- Jabłoń na M.26: 2,5–3 m w rzędzie, 4–4,5 m między rzędami
- Grusza na Pigwie C: 2,5 m w rzędzie, 4 m między rzędami
- Śliwka na S1: 3 m w rzędzie, 4,5 m między rzędami
- Wiśnia antypka: 4–5 m w każdym kierunku
Intensywna uprawa jabłoni na podkładkach karłowych. Źródło: Wikimedia Commons, licencja CC.
Przygotowanie dołu i gleby
Dół do sadzenia powinien mieć średnicę około 60 cm i głębokość 50–60 cm. Na glebach ciężkich glinianych wypełnia się go mieszaniną rodzimej ziemi z kompostem (1:1) i dodaje garść superfosfatu granulowanego. Na glebach piaszczystych i bardzo przepuszczalnych warto wymieszać ziemię z bentonitem lub matą kokosową, żeby ograniczyć przesychanie.
Korzenie skraca się do zdrowej tkanki i zanurza w papce gliniano-wodnej przed posadzeniem. Miejsce szczepienia powinno znaleźć się 5–8 cm powyżej poziomu gruntu po osadzeniu się ziemi.
Pierwsze dwa lata po posadzeniu
Przez pierwsze dwa sezony wegetacyjne drzewo buduje system korzeniowy. W tym czasie ważniejsze od plonu jest zapewnienie roślinie dobrego startu:
- Podlewanie: raz w tygodniu w ilości 10–15 litrów w suche miesiące (maj–sierpień)
- Mulczowanie: warstwa kory lub słomy o grubości 8–10 cm wokół pnia redukuje parowanie i hamuje chwasty
- Cięcie formujące: w pierwszym roku skracamy pędy boczne o jedną trzecią, tworząc szkielet gałęzi
- Ochrona pnia: owijanie siatką przed gryzoniami, bielenie wapnem w październiku
Źródło uzupełniające: Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu – katedra sadownictwa i szkółkarstwa.
Najczęstsze błędy przy sadzeniu
Za głębokie posadzenie (przykrycie miejsca szczepienia ziemią) jest najczęstszą przyczyną słabego wzrostu i chorób korzeni. Równie często drzewa sadzi się w miejscach z zastojową wodą gruntową – jabłoń na M.9 nie toleruje zalegania wody przez więcej niż 48 godzin.
Brak palika podtrzymującego w pierwszych dwóch latach prowadzi do kołysania korzeni przy wietrze i utrudnia ukorzenianie. Palik wbija się po stronie dominujących wiatrów, o 20–30 cm od pnia, a drzewo przywiązuje luźną pętelką z miękkiej gumy lub tkaniny.